کتابدار شرقی

مقياسهاي اندازه گيري واحدهايي هستند که براي سنجش متغيرها در ابزارهاي گردآوري اطلاعات به کار روند.

مقياس هاس اندازه گيري عبارتند از :

-مقياس هاي اسمي يا عددي

-مقياس هاي ترتيبي

-مقياس هاي فاصله اي

-مقياس هاي نسبي

مقياس هاي اسمي يا عددي

اين مقياس ها که به مقياس عددي ، نيز مشهورند جزو محدود ترين مقياس ها هستند و به صورت دو ارزشي و چند ارزشي وجود دارند ؛ مثلا درسنجش صفاتي نظير جنس ،مليت و مذهب از اين مقياس استفاده مي شود . مثال:

مسلمان :بلي       مسيحي:  بلي           يهودي: بلي           زرتشتي:             بلي                  

         خير                      خير                   خير                               خير

-مقياس هاي ترتيبي

اين مقياس افراد يا اشياء را از لحاظ ويژه گي مورد نظر رتبه بندي مي كند مثلا بر حسب ميزان تحصيلات حسابداران شامل: ديپلم ، فوق ديپلم، ليسانس ، يا فوق ليسانس و رضايت استفاده كنندگان از يك مركز كه شامل : كم ، متوسط ، زياد و بسيار زياد است.

در اينجا فاصله ها مساوي نيست و اگر عدد اختصاص داده مي شود صرفا براي نشان دادن ترتيب است در اين مقياس هم متغير ها جنبه كيفي دارند.

مقياس هاي فاصله اي

مقياس هاي فاصله اي علاوه بر دارا بودن صفات مقياس هاي اسمي و ترتيبي داراي اين ويژگي است که مي تواند فاصله بين واحد هاي اندازه گيري هم مشخص كند و اين فاصله ها مساوي است.

مثل دماسنج در اين مقياس نقطه صفر قراردادي وجود دارد كه نمره هاي پايين تر از آن ارزش منفي مي گيرد. مثلا آزمون هاي هوش، مقياس فاصله اي هستند و صفر آن ها قرار دادي است. همچنين نمره ها ي درسي هم براي مثال در اين مقياس سنجيده مي شوند.مثلا دانشجو مي تواند درس روش تحقيق را صفر و يا نمره منفي بگيرد.اما نمي توان گفت كسي كه صفر گرفته هيچ معلوماتي در اين خصوص ندارد.و يا كسي كه بيست گرفته دو برابر كسي كه ده گرفته معلومات دارد در اين مقياس نسبت معني ندارد.

-مقياس هاي نسبي

مقياس نسبي مانند مقياس فاصله اي است با اين تفاوت که اين مقياس داراي نقطه صفر مطلق است که به عنوان مبدا سنجش مورد استفاده قرار مي گيرد

از اين مقياس در اندازه گيري هاي فيزيکي نظير زمان ، مسافت ، اندازه و وزن استفاده مي شود. مثلا زمان بر حسب دقيقه ، يا طول برحسب سانتيمتر  كه هريك داراي نقطه صفر مطلق هستند. كه از آنجا مبناي اندازه گيري استفاده مي شود. در اين مقياس فاصله ها مساوي و معني دار هستند.

سن تعدادي دانشجو بر اساس  مبناي نسبي 20،21،22،19

طيف ها

سنجش ديدگاه ها و نگرش ها از امور کيفي هستند که ابزارهاي ويژه اي را در چهارچوب مقياس هاي اسمي-عددي براي اندازه گيري متغير ها طلب مي کند .محققان علوم اجتماعي و انساني سعي نموده اند براي سنجش نگرش ها ،تمايلات ،گرايش ها و آرزو ها اقدام به طراحي و ابداع ابزارهايي بنمايند که به عنوان طيف شهرت دارند .

در اين جا به توضيح مختصر دو نوع از اين طيف ها مي پردازيم:

بوگاردوس - ليکرت

طيف بوگاردوس:

اين طيف را که به طيف فاصله اجتماعي نيز معروف است در دانشگاه کاليفرنيا جنوبي طراحي کرد. بر اساس اين طيف سعي ميگردد ميزان پذيرش يا طرد يک فرد يا گروه به وسيله افراد يا گروه هاي ديگر مورد سنجش قرار گيرد.

در اين طيف سه وضعيت به هفت درجه وجود دارد که فرد مي تواند تمايل يا عدم تمايل خود را نسبت به فرد يا موضوعي در يکي از درجات طيف مشخص کند . مثلا:

           عدم تمايل                                         تمايل متوسط                               تمايل کامل

        ( انزجار)                                                                                              (پذيرش

طيف ليکرت

اين طيف از پنج قسمت مساوي تشکيل شده است و محقق متناسب با موضوع تحقيق موضوع تحقيق تعدادي گويه در اختيار پاسخگو قرار مي دهد تا گرايش خود را درباره آن مشخص نمايد طيف از گرايش کاملا موافق با گرايش کاملا مخالف کشيده مي شود .

                 کاملا موافق            موافق                     بي نظر                  مخالف                   کاملا مخالف

محقق به هر يک از قسمتها ي طيف شماره هايي از 1 تا 5 اختصاص ميدهد سپس نمره هر يک از عبارتها را محاسبه ميکند