روش تحقيق جلسه ششم

تحقيقات علي در اينگونه تحقيقات کشف علتها يا عوامل بروز يک رويداد يا حادثه يا پديده مورد نظر است . محقق در متغيرها دخل و تصرفي نداشته ،اساسا حضور ندارد بلکه تحقيق عليّ را انجام ميدهد تا اين متغيرها و عواملي را که باعث بروز واقعه شده است را شناسايي کند . اين نوع تحقيق داراي معايبي است .

از آن جمله : -تهيه مدارک و اسناد و مباني استدلال مساله. -نميتوان نسبت به نتايج تحقيق يقين قطعي داشت. -تشخيص معتبر بودن يا نبودن نتايج تحقيق نيز کار مشکلي است. سه دسته کلي متغيرهاي که محقق بايد براي اين تحقيق شناسايي کند عبارتست از

: الف)متغيرهاي اصلي که نقش موثر و مثبت در بروز پديده داشته اند. ب  )متغيرهايي که نقش بازدارنده و منفي در بروز پديده داشته اند. ج  ) متغيرهاي زمينه ساز که هموار کننده راه براي اثر گذاري متغيرهاي اصلي بوده،از خاصيت تسهيل کنندگي برخوردار بوده اند .

تحقيقات تجربي(آزمايشي) تحقيقات تجربي بر شناخت رابطه علت و معلولي بين متغيرها تاکيد دارد و سخن از مطالعه رابطه يک سويه و تاثير مستقل (علت) بر متغير تابع (معلول) است و در پايان محقق به طور قاطع نظر ميدهد که چنين رابطه اي وجود دارد يا ندارد.

به علت نزديك بودن به تعطيلات و استفاده از اين 15 روز تعطيل براي انتخاب موضوع و بيان مساله در اين جلسه انتخاب موضوع و بيان مساله بيشتر مورد بحث قرار گرفت: 

انتخاب،تعريف و بيان مساله رکن اصلي هر تحقيق علمي را اين مرحله تشکيل مي دهد . زيرا محقق کليه  فعاليتهاي تحقيقاتي خود را بر پايه آن شکل ميدهد .

در اين مرحله مساله تحقيق مشخص ميشود  و محقق متوجه ميشود که ناشناخته و مجهول او چيست و چه چيزي را بايد معلوم کند.ابعاد مساله را مورد بررسي قرار ميدهد تا آن را تعريف کند .ادبيات و پيشينه آن را مورد مطالعه قرار ميدهد تا متغيرهاي احتمالي را شناسايي کند و بر اساس آن فرضيه هاي تحقيق را فراهم مينمايد پس از آن متغيرهاي عليّ و توصيفي را شناسايي مي کند و آنگاه به تعريف مساله بر اساس ماهيت و ويژگيهاي آن مي پردازد مرحله انتخاب تعريف و بيان مساله داراي اقدامات نظام يافته زير است:

-طرح مساله تحقيق و تعيين حدود آن

-مطالعه ادبيات و سوابق مساله تحقيق

-شناسايي و تحليل مساله تحقيق

-تعيين متغير ها و تدوين مدلهاي عليّ مربوط به چهارچوب نظري تحقيق

-تشريح مساله تحقيق و نگارش آن طرح مساله تحقيق:

موضوع تحقيق براي محقق بر اساس منابع متعدد مطرح ميشود که از جمله آن

: الف )کنجکاوي

ب)تجارب شخصي

ج)مطالعه آثار مکتوب

د ) منابع شفاهي

ه ) متقاضيان تحقيق

کنجکاوي: انسان به دليل برخورداري از قواي فکري و عقلي،همواره در انديشه و تفکر درباره جهان و زندگي  و مسا يل گونا گون آن است.بنابراين ،در مقابل شناخته ها و آگاهيهاي او ، ناشناخته ها و مجهولات قرار ميگيرد و به ذهن او خطور ميکند گاه طرح اين سوالها به شکل گيري راه حلهاي فرضي ،ذهني و تخيلي منجر ميگردد و مقدمه تشکيل نظريه را فراهم مي آورد.

تجارب شخصي: انسان دائما با محيط خارج ارتباط و کنش و واکنش داردو از آن تاثير ميگيرد يا در آن تاثير مي گذارد. اين واکنشهاي شخصي ممکن است در طرح مساله تحقيق موثر باشد.

مطالعه آثار مکتوب: مطالعه امکان آشنايي با نظريه ها و تجارب ديگران و حاصل کاوشها و شناختهاي ديگر دانشمندان و صاحبان آثار را فراهم مي کند.در واقع مطالعه راهي است براي ورود به مخزن معلومات و قلمرو معرفتي و شناختي نوع بشر در تمام زمينه ها يا زمينه اي خاص

منابع شفاهي: گفت و شنود با افراد مختلف نيز باعث افزايش آگاهي و معلومات و در عين حال افزايش مجهولات انسان ميشود. سخنرانيها ، گفتگوها ، نشستها ، مناظره ها ، ميزگرد ها و ... منابع شفاهي را تشکيل ميدهند.

متقاضيان تحقيق: معمولاً کساني هستند که به مشکلي برخورد نموده در جستجوي چاره اي  براي حل آنند و براي اين کار از پژوهشگران کمک ميگيرند.

انتخاب و تعيين حدود مساله تحقيق:

با توجه به منابع ايجاد مساله و موضوعات تحقيقاتي، محقق بر اساس علاقه و شوق شخصي و نيز احساس نيازي که خودش يا جامعه به حل مساله اي و کشف مجهولي دارد ،ميتواند يکي از آنها را انتخاب نمايد. تحقيق خوب داراي ويژگيهاي زير است :

-ادراکي بودن : يعني قابل درک باشد

-بسيط بودن : تک باشد و حالت ترکيبي نداشته باشد

-ميکرو بودن : در حد توان محقق باشد

- نو بودن -

مرتبط با رشته تخصصي محقق بودن

-شفاف بودن : ابهام نداشته باشد

پس از آنکه محقق مساله را انتخاب کرد ، بايد به وارسي ابعاد آن بپردازد و پس از تعيين ماهيت و مقياس ،مرزها و قلمرو آن را مشخص کند.

براي تعيين حدود مساله بايد : اولاً : وضعيت عمومي و سپس وضعيت خاص مساله مشخص شود

ثانياً : زمينه اي که مساله در آن قرار دارد معرفي شود

ثالثاً : حدود زماني و مکاني و تشکيلاتي آن بخوبي مشخص گردد

رابعاً : مسائل جانبي و احتمالي که ممکن است موجب تداخل شوند شناسايي و مرز آنها با مساله تحقيق تعيين شود .

مطالعه ادبيات و سوابق مساله تحقيق: به طور کلي مطالعه ادبيات نظري و سوابق پژوهشي مرتبط با مساله براي محقق داراي فوايد زير است :

-به اين ترتيب نسبت به موضوع اشراف زيادتري پيدا ميکند و بر اطلاعات وي در زمينه موضوع افزوده ميشود. -

بر اساس آگاهي از معلومات به دست آمده اقدام به دوباره کاري و تکرار نخواهد شد .

-از روش کار ديگران آگاهي خواهد يافت

-به محقق کمک خواهد نمود تا با استفاده از آنها و نيز تصوراتي که از واقعيت در ذهن او شکل ميگيرد ،ساده تر بتواند فرضيه هاي تحقيق خود را تدوين نمايد -

به محقق کمک خواهد کرد تا متغيرهاي مورد نظر را بهتر شناساي کند

-تکيه گاه محکمي براي استدلال منطقي در مرحله بررسي و ارزيابي فرضيه ها و استنتاج بويژه در تحقيقات توصيفي-تحليلي پيدا کند.

پيشنهاداتي براي روش تهيه مساله روش تحقيق

  1-      مساله تحقيق بايد روابط بين دو يا چند متغير را تعريف كند.

2-      مساله تحقيق بايد حتي الامكان بصورت سوال مطرح شود.

3-      مساله تحقيق بايد حتي المقدور بطور عملي قابل بررسي باشد.

4-      موضوع تحقيق بصورت واضح و روشن توضيح داده شود.

5-      موضوع تحقيق داراي دامنه اي محدود باشد و تا آنجا كه ممكن است فقط يك مساله يا مشكل بعنوان موضوع تحقيق مطرح شود

6-      محقق بايد ميان ميان جنبه هاي عمومي و خصوصي موضوع تحقيق ، تناسب معقولي ايجاد كند. بعنوان مثال : تحقيق درباره اثر كاربرد آموزش برنامه اي در پيشرفت تحصيلي سطوح مختلف آموزش، كاري دشوار است، اما مي توان  انرا باينصورت مطرح كرد: اثر كاربرد  آموزش برنامه اي  در پيشرفت تحصيلي دانش آموزان سال چهارم فرهنگ و ادب دبيرستان xيا yدر درس زبان انگليسي چيست؟

7-      موضوع تحقيق نبايد جزئي و ناچيز باشد كه مورد اغماض قرار گيرد.

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA

روش تحقيق جلسه پنجم

  پاره ای از مشخصات تحقیقات بنيادي:          

  1- وقت گیر بوده برای کشف مجهول نیاز به زمان طولانی دارد.          

  2- هزینه بر است و احتیاج به منابع مالی زیادی دارد.           

3- معمولا به وسیله مراکز علمی و دانشگاهی انجام می شود ، زیرا ماموریت اصلی آن ها توسعه قلمرو معرفتی بشر است.

از مشخصات تحقیقات کاربردی می توان به موارد زیر اشاره کرد.:

1- از نظر زمانی زودتر از تحقیقات بنیادی انجام می گیرند.

2- درآمد زا هستند و به همین دلیل طرفداران بیشتری دارند.

3- عمدتا سازمان های دولتی و خصوصی و کارخانه ها ولی گاه دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی نیز این تحقیقات را انجام می دهند. 

 تحقيقات عملي

این تحقیقات را باید تحقیقات حل مساله یا حل مشکل نامید و آن ها را نوعی تحقیق کاربردی محسوب کرد.زیرا نتایج آن مستقیما برای حل مساله خاص به کار گرفته می شود. تحقیقات عملی نوعا خصلت محلی و موضعی دارد و معمولا خاصیت تعمیم پذیری زیادی ندارد. این تحقیقات نیز بر داده های تحقیقات بنیادی تکیه دارند.زیرا از معلومات وقوانین آن ها استفاده می شود.چون تحقیقات عملی با هدف رفع مشکل انجام می شود، هرکس با مشکل روبه رو باشد می تواند آن را انجام دهد. مثال: 1- تحقیق درباره رفع خرابی اتومبیل 2- بررسی تشخیص بیماری و درمان آن.3- پیدا کردن روش های مقابله با سیل. 

تحقيقات علمي بر اساس ماهيت و روش

الف ) تحقيقات تاريخي

  ب  ) تحقيات توصيفي

 ج  ) همبستگي

  د  )   تجربي و عليّ  

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA MicrosoftInternetExplorer4