کتابدار شرقی

نمونه گيري هاي مادر يا پايه اي:

اين گونه نمونه گيريها براي جوامع بزرگ که در بعد زماني داراي تحقيقات و بررسي هاي تکراري هستند ،مناسب است.براي سهولت کار در مرحله اول اقدام به انتخاب يک نمونه مادر و پايه اي مي شود .سپس در تحقيقات بعدي و بر حسب نياز از درون نمونه مادر نمونه هاي فرعي انتخاب مي شوند.

-نمونه برداري چند درجه اي:

از اين روش زماني استفاده مي شود که اطلاعات مورد نياز را به طور کامل از نمونه اصلي برگزيده شده نمي توان کسب نمود و محقق ناچار است از درون نمونه مزبور ،نمونه فرعي و کوچکتري را برگزيند و اطلاعات بيشتري و دقيقتري را از آن به دست آورد.

-نمونه مختلط:

نمونه است که در مراحل مختلف تشکيل آن روشهاي متفاوت به کار مي رود

انواع نمونه هاي غير احتمالي:

الف ) نمونه گيري سهميه اي: 

در اين روش تعداد نمونه ها مشخص ميشود و به همراه دستورالعمل مصاحبه و پرسشگري تحويل پرسشگر مي گردد تا شخصا به ميدان بررسي رفته و خودش افراد نمونه را با توجه به تعدادي که به وي داده شده انتخاب کند و از طريق مصاحبه با آنها اطلاعات لازم را گردآوري نمايد.

ب  ) نمونه گيري اتفاقي:

اين روش يکي از ساده ترين روش ها است ؛ يعني اينکه افرادي مورد مطالعه قرار مي گيرند که در دسترس قرار دارند و مصاحبه گر در چهارچوب تعداد و حجم نمونه در مکان هاي خاصي مي ايستد و با هر کس از راه رسيد مصاحبه مي کند

 ج ) نمونه وضعي :

گاهي اوقات محقق بر اساس تجربه شخصي يا تجارب تکراري و مشابه ديگران يک گروه اجتماعي را معرف جامعه اي که به آن تعلق دارند مي يا بد . در واقع نمونه اي را با نظر خويش وضع نموده است

 د ) نمونه موردي :

 روشهاي برآورد حجم نمونه:

روش اول :

در اين روش از تخمين شخصي استفاده مي شود ؛ يعني اينکه محقق با در نظر گرفتن عواملي شخصا نسبت به برآورد حجم نمونه يا تعيين درصد مشخصي از جامعه اقدام مي کند .هرچه جامعه کوچکتر باشد ،اين درصدها بزرگتر خواهد شد و بر عکس

روش دوم :

در اين روش برا برآورد حجم نمونه از تکنيک ها و روش هاي آماري استفاده مي شود. ولي محقق براي انجام آن به دانستن اطلاعات و پارامترهايي درباره جامعه اي که قصد انتخاب نمونه از آن را دارد.

عواملي که محقق در مورد تخمين حجم نمونه بايد مد نظر قرار دهد :

  حجم و اندازه جامعه  - ميزان تجانس جامعه يا پراکندگي صفت يا صفات جامعه - امکانات ،مقدورات و زمان

حد نصاب هاي نمونه:

-در تحقيق همبستگي حجم نمونه 30 نفر است

- در تحقيقات عليّ و آزمايشي حجم نمونه 15 نفر است

-در تحقيق توصيفي زمينه ياب و پيمايشي حداقل حجم نمونه 100 نفر است

-در تحقيقاتي که نياز به طبقه بندي جامعه براي نمونه گيري ميباشد حداقل نمونه هر طبقه بين 20 تا 50 نفر است .

 ملاحظات مربوط به بر آورد حجم نمونه :

الف ) تعداد مواردي که به عنوان حجم نمونه محاسبه مي شود در واقع به حد نصاب و حداقل  نمونه مورد نياز شناخته ميشود؛بنابراين اگر امکانات تحقيق اجازه بدهد ،بهتر است محقق نمونه خود را بيش از حداقل افزايش دهد تا به اعتبار نتيجه تحقيق خود بيفزايد .

ب ) درهنگام محاسبه حجم نمونه ،محقق ممکن است تنها با يک صفت رو به رو نباشد و بخواهد چند صفت را از جامعه مطالعه کند . در اين صورت بايد حجم نمونه مورد نياز را براي هر صفت جداگانه محاسبه کند.

ج ) محقق ميتواند به صورت گمانه زني بخشهايي از جامعه را بررسي و وضع توزيع صفت يا واريانس آن را در آن مشخص کند.

د)با توجه به اينکه نمونه گيري خوشه اي و چند مرحله اي هزينه بر و زمان بر است اجراي آن طولاني است،توصيه ميشود محقق به طور سنجيده اي تعداد خوشه ها يا مراحل را کاهش دهد

ه ) در تحقيقات توصيفي زمينه ياب و پيمايشي و نيز تحقيقاتي که نمونه گيري آنها از نوع طبقه بندي احتمالي است ،بهتر است محقق حجم و تعداد نمونه را بيشتر در نظر بگيرد .

ويژگي هاي يک نمونه خوب به شرح زير است:

سودمندي و برخوردار بودن از جامعيت

-داشتن اعتبار و کفايت وصول به مقصود

-داشتن وضوح و برخورداري از طبقه بندي و تعاريف بديهي

-برخورداري از سرعت در نمونه  گيري

-اقتصادي بودن عمليات نمونه گيري

-قابليت تعريف و تفسير صحيح