X
تبلیغات
کتابدار شرقی - اعتبار (روايي) و پايايي ابزار سنجش
کتابداری و اطلاع رسانی

ابزار سنجش بايد از روايي و پايايي لازم برخوردار باشد تا محقق بتواند داده هاي متناسب با تحقيق را گردآوري نمايد و از طريق اين داده ها و تجزيه و تحليل آنها ، فرضيه هاي مورد نظر را بيازمايد و به سوال تحقيق پاسخ دهد . ابزار سنجش و آزمونهاي استاندارد و ميزان شده معمولا از روايي و پايايي مناسبي برخوردارند ؛ از اين رو محققان مي توانند آنها را با اطمينان به کار گيرند ؛ ولي ابزار محقق ساخته فاقد چنين اطميناني است و محقق بايد از روايي و پايايي آنها اطمينان حاصل کند.

اعتبار در رابطه با طرح پژوهش يعني صحت نتيجه گيري هاي پژوهش.

وپايايي يعني تكرار پذير بودن و قابليت تعميم پژوهش.     

اعتبار(روايي) ابزار سنجش

منظور از روايي اين است که مقياس و محتواي ابزار يا سوالات مندرج  در ابزار دقيقا متغيرها و موضوع مورد مطالعه را بسنجد؛يعني اينکه هم داده هاي گردآوري شده از طريق ابزار مازاد برنياز تحقيق نباشد و هم اينكه   بخشي از داده هاي مورد نياز در رابطه با سنجش متغيرها در محتواي ابزار حذف نشده باشد يا به عبارت ديگر ، مثلا اگر قرار است كه رضايت شغلي حسابرسان  سازمان حسابرسي اندازه گيري شود دقيقا رضايت شغلي را اندازه گيري كند نه براي مثال علايق شغلي حسابرسان را.

 

پايايي ابزار سنجش

پايايي ابزار که از آن به اعتبار ،دقت ، و اعتمادپذيري نيز تعبير مي شود، عبارتست از اينکه اگر يک وسيله اندازه گيري که براي سنجش متغير و صفتي ساخته شده در شرايط مشابه در زمان يا مکان ديگر مورد استفاده قرار گيرد ، نتايج مشابهي از آن حاصل شود .( به عبارت ديگر:  از خاصيت تكرار پذيري و سنجش نتايج  يكسان برخوردار باشد.

عواملي که بر پايايي و روايي ابزار سنجش اثر منفي دارد:

تعريف نشدن اصطلاحات ( باعث برداشت هاي متفاوت از يك واژه مي شود.)

-عدم توجيه پرسشگران ( باعث ناروايي پرسشنامه مي شود)

-عدم تجانس و همگوني پاسخگويان ( در مرحله نمونه گيري دقت شود)

-تغيير شرايط و زمينه هاي اجراي پرسشگري ( زمان و مكان)

-وضعيت ظاهري و دروني ابزار: ( سوالات فراوان باعث كاهش روايي و پايايي مي شوند)

-عدم تناسب مراحل مختلف فرايند تحقيق : بايد سوالات و محتواي ابزار با سوال اصلي تحقيق و فرضيه ها هماهنگ باشد. و همه اين ها بايد با روش هاي نمونه گيري و گرداوري اطلاعات متناسب باشد.

محققان براي اطمينان از روايي و پايايي ابزار از روشهاي مختلفي استفاده مي کنند :

الف ) استفاده از روش هاي دوگانه و موازي

در اين روش محقق مي تواند يک ابزار را در دو زمان يا دو مکان به مورد اجرا گذارد؛يعني اينکه در يک زمان دو گروه نمونه متجانس را انتخاب کند و ابزار را درباره آن ها به کار گيرد . يا اينکه ابزار را در دو گروه متجانس ولي متفاوت از حيث زمان و مکان مورد استفاده قرار دهد . سپس مي تواند نتايج حاصل را با يکديگر مقايسه نموده، ضريب هبستگي آنها را محاسبه کند .چنانچه نتايج مشابه و ضريب همبستگي بالا باشد ( بيش از 90درصد) مي توان گفت ابزار داراي روايي و پايايي است.

ب  ) استفاده از روش مقايسه با معيار

در اين روش محقق نياز به معيار و محک دارد که بتواند نتايج حاصل از ابزار را با آن مقايسه نموده و بسنجد.معيارهاو محک ها معمولا مشکل ساخته مي شوند و کمتر وجود دارند ،ولي در مواردي  که موجود هستند محقق مي تواند از آنها استفاده کند . ( مي توان نتايج كار ديگران را در همان موضوع و مساله  به عنوان معيار  و محك بپذيرد.

 ج ) استفاده از روش پيش آزمون

از طريق اين روش مسائل مختلف فرايند تحقيق مورد بررسي مقدماتي قرار مي گيرد که يکي از اين موارد روايي و پايايي ابزار سنجش است. نتايج کار يک تحقيق آزمايشي يا پيش آزمون مي تواند فوايد زير را داشته باشد :

-آگاهي از صفات جامعه مورد مطالعه بويژه زماني که پارامترهاي جامعه در اختيار نيست.

-برآورد حجم نمونه يا ارزيابي تعداد نمونه هاي در نظر گرفته شده از طريق به کارگيري شاخص ها و نشانه هاي به دست آمده از جامعه به روش پيش آزمون

-اصلاح روش گردآوري اطلاعات

-اصلاح ابزار سنجش

-اصلاح روش استخراج ،طبقه بندي و تجزيه و تحليل

ا-اطلاع از پاسخ هاي مورد انتظار

-اصلاح روشهاي مصاحبه و مشاهده

+ نوشته شده در  چهارشنبه دوازدهم خرداد 1389ساعت 13:34  توسط علی الهیان  |